กฎหมายคนพิการ

พระราชบัญญัติฉบับนี้ถือเป็นกฎหมายแม่บทที่สำคัญที่สุดในการคุ้มครองสิทธิคนพิการ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อฟื้นฟูสมรรถภาพ พัฒนาศักยภาพ และส่งเสริมให้คนพิการสามารถดำรงชีวิตอิสระและมีส่วนร่วมในสังคมได้อย่างเต็มที่

สาระสำคัญ:

• นิยามความหมายและประเภทของคนพิการ
• สิทธิขั้นพื้นฐานที่คนพิการพึงได้รับ (การแพทย์, การศึกษา, อาชีพ, สิ่งอำนวยความสะดวก)
• การจัดตั้งกองทุนส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ
• การห้ามเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมต่อคนพิการ

กำหนดให้เจ้าของอาคาร สถานที่ราชการ ห้างสรรพสินค้า โรงพยาบาล และระบบขนส่งมวลชน ต้องจัดเตรียมสิ่งอำนวยความสะดวกพื้นฐานสำหรับคนพิการและผู้สูงอายุ (Universal Design)

• ทางลาดและลิฟต์: ต้องมีทางลาดที่ความชันได้มาตรฐาน และมีลิฟต์ที่รถเข็นเข้าได้
• ที่จอดรถ: ต้องจัดพื้นที่จอดรถเฉพาะใกล้ทางเข้าหลัก พร้อมสัญลักษณ์ชัดเจน
• ห้องน้ำ: ต้องมีห้องน้ำสำหรับคนพิการที่มีราวจับ พื้นไม่ลื่น และประตูกว้างพอสำหรับรถเข็น
• ป้ายสัญลักษณ์และทางเดิน: มีสัญลักษณ์นำทาง และทางเดินที่ปราศจากสิ่งกีดขวาง

เพื่อส่งเสริมให้คนพิการมีรายได้และพึ่งพาตนเองได้ กฎหมายได้กำหนดหน้าที่ให้นายจ้างและสถานประกอบการปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ ดังนี้:

• มาตรา 33 (การรับเข้าทำงาน): นายจ้างที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 100 คนขึ้นไป ต้องรับคนพิการเข้าทำงานในอัตราส่วน 100 : 1
• มาตรา 34 (การส่งเงินเข้ากองทุน): หากนายจ้างไม่สามารถรับคนพิการเข้าทำงานตามมาตรา 33 ได้ จะต้องส่งเงินเข้า "กองทุนส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ" เป็นรายปี
• มาตรา 35 (การให้สัมปทาน/จัดสถานที่): หากไม่ปฏิบัติตาม ม.33 และ ม.34 นายจ้างสามารถให้สัมปทาน จัดสถานที่จำหน่ายสินค้า จ้างเหมาช่วงงาน หรือฝึกงานให้กับคนพิการหรือผู้ดูแลคนพิการแทนได้

พ.ร.บ. การจัดการศึกษาสำหรับคนพิการ พ.ศ. 2551 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ระบุสิทธิของคนพิการในด้านการศึกษา ดังนี้:

• สิทธิในการรับการศึกษาขั้นพื้นฐานเป็นพิเศษโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ตั้งแต่แรกเกิดหรือพบความพิการตลอดชีวิต
• สิทธิในการเลือกสถานศึกษา (โรงเรียนเรียนร่วม หรือ โรงเรียนเฉพาะทาง)
• สถานศึกษาต้องจัดให้มีแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล (IEP) รวมถึงจัดหาสื่อ สิ่งอำนวยความสะดวก และความช่วยเหลืออื่นใดทางการศึกษา